« La saison des patrimoines »

La saison des patrimoines

Par Nazarena Lanza, doctorante au Centre Jancques Berque

Le mot « patrimonialisation » est sur les lèvres de tous. Où que je me tourne, je rencontre le mot, l’idée, le projet.Il y a quelques jours, un pécheur m’étonnait en parlant de « désir de sauvegarde du patrimoine de sa culture». L’année passée, en me promenant dans la médina de Fès, j’ai été appâtée par le gérant d’une « pharmacie traditionnelle berbère », mais son magasin se transforma subitement en « temple de remèdes tijani » dès qu’il s’adressa à mon ami sénégalais, supposé être un pèlerin de la confrérie de la Tijaniyya, dont le mausolée se trouve à Fès. Patrimonialisation par le bas, avais-je pensé. En y regardant plus près, qu’est-ce que cela engage ?

Au Maroc comme ailleurs, la « valorisation du patrimoine » a pris la stature d’un enjeu stratégique. L’attrait d’un pays se joue autour de son patrimoine, de comment il est présenté, préservé, réapproprié, « vendu ». Sa valorisation a aussi l’important rôle d’alimenter et rassembler le sentiment d’appartenance de différentes populations sous un même drapeau.

Le patrimoine urbain d’Istanbul menacé par des projets qui contreviennent aux règles de l’ICOMOS et à l’avis des instances turques de protection du patrimoine culturel

Yenikapı'da doldu-bitti!

Yenikapı’da doldu-bitti!

RADIKAL 23/06/2012 2:00

Yenikapı’da yarım milyon metrekarelik bir alanın doldurulup meydan oluşturulmasıyla ilgili plan yeni ortaya çıktı ama meydanın ihalesi yapılmış bile.

 

NE YAPILACAK? Yenikapı İDO İskelesi nden Samatya Hastanesi nin önüne 578 bin metrekare alanda denizin doldurulacak…. 1 milyon 250 bin kişilik miting alanı, 2 dev otopark yapılacak. Deniz, karayolu, metro, hafif raylı sistem burada buluşacak. Meydanın altında 2.5 milyon nüfusun atıksuyu arıtılacak.

İSTANBUL – Yenikapı sahiline inşa edilmesi planlanan, miting ve gösteri alanı olarak kullanılacak dev meydan için 1 Numaralı Yenileme Alanları Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun olumsuz görüş bildirdiği ortaya çıktı. Radikal ‘in ulaştığı bilgilere göre kurul, yapılacak meydanın tarihi yarımadanın silüetini bozacağı, topoğrafyaya olumsuz etki yapacağı ve ICOMOS Arkeolojik Mirasın Korunması ve Yönetimi Tüzüğü ve uluslararası sözleşmelere aykırı olduğu gerekçesiyle proje hakkında olumsuz görüş bildirdiği ortaya çıktı.

Meydan için Yenikapı İDO İskelesi’nden Samatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin önüne kadar olan, yaklaşık 578 bin metrekarelik alanda denizin doldurulması planlanıyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi ‘nin yaptığı açıklamaya göre belirlenen alana 1 milyon 250 bin kişilik miting alanı, 2 bin 200 araç kapasiteli açık otopark ile 760 otobüs kapasiteli açık otopark alanı yapılacak. Meydanda denizyolu, karayolu, metro, hafif raylı sistemler gibi farklı ulaşım imkanlarının bağlantılarının sağlanacak. Meydanın altında, 2.5 milyon nüfusun atıksuyunun arıtılacağı İleri Biyolojik Arıtma Tesisi kurulacak.

Denizin içine 2 kilometrelik yol

Kurulun olumsuz görüşüne rağmen projenin ilk etap ihalesi geçen yılın aralık ayında yapıldı. İhaleyi Nas-Nuh-Uğraş İnşaat konsorsiyumu 31 milyon lira bedelle kazandı. Projenin ilk aşamasında, denizin içine 2 kilometrelik yol yapılacak. Çalışmaya başlanmak için, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın son onayı bekleniyor. Alanın hemen yanıbaşında yaklaşık 150 metre mesafede yapılan arkeolojik kazılarda tarihinin 8500 yıl öncesine uzandığı ortaya çıkan, UNESCO’nun dünya mirası listesinde yer alan, kentsel ve arkeolojik sit alanı olan yarımadaya yapılan proje, Mimarlar ve Şehir Plancıları odasından büyük tepki gördü.

‘Yenikapı’ya ulaşımı açmak değil kısıtlamak lazım’

Şehir Plancıları Odası İstanbul Şube Başkanı Tayfun Kahraman « Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın projeye onay vermemesini talep ediyoruz »
diyerek izin alınmadan ihaleye çıkılmasını ‘usulsüzlük’ olarak değerlendirdi. Kahraman, şöyle konuştu: « Proje kente bir kazanım olarak gösteriliyor ama kazanım yok, tersine dünyaya korumak üzere söz verdiğimiz bir bölgenin tahrip edileceği ortada. Yenikapı, Tarihi Yarımada içinde, kentsel sit alanı. Burada İstanbul ‘un tarihini 8 bin yıl öncesine götüren arkeolojik kazılar yapılıyor. Yapılacak inşaatın ve bölgeye çekilecek bir milyon insanın bu alanlar üzerinde baskı yapacağı aşikar. Bölgenin merkezileşmesiyle beraber kentsel doku üzerinde tahribat olması kaçınılnmaz. Hep diyoruz ki burayı ulaşılabilir kılmak değil, buraya ulaşımı kısıtlamak gerekir. Burası otoyol alanı değil, lastik tekerlekli araçları ve ulaşım akslarını buradan uzaklaştırmamız lazım. 2011’de tarihi yarımadada koruma amaçlı imar planı kabul edildi, bu proje planda da yer almıyor. Plan disiplini tamamen yok sayılıyor. Kıyı kanununa göre ancak zorunlu hallerde dolum yapılabilir, burada hiçbir zorunluluk yok, tamamen keyfi bir uygulama. »

‘Dünyaya anlatılamaz bir proje’

Mimarlar Odası’ndan Mücella Yapıcı, « Bu plan bildiğimiz kadarıyla kurula gitti ve onaylanmadı. Bundan sonra ne oldu da bu ihale çıktı?
Kurulun olumsuz kararı varken, ihalenin dayandırıldığı bir plan kararı hiçbir yerde çıkmamış ve yasallaşmamışken, Tarihi Yarımada imar planlarında bu dolgu işlenmemişken nasıl ihaleye çıkılyor? » diyerek suç duyurusunda bulunacaklarını belirtti. Yapıcı, « Dünyanın en önemli batık alanı burada. Denizin içine doğru devam eden bir arkeolojik kültür hazinesi var. UNESCO’nun gözü buranın üzerinde. Tarihi Yarımada’nın kıyılarında böyle proje dünyaya anlatılamaz » dedi.
Yapıcı, Yenikapı’ya yapılması planlanan miting alanının Taksim meydanının kullanım dışı bırakılmasını meşrulaştırmak için kullanılabileceğini savundu.

‘Yenikapı dünya mirası listesinden çıkartılır’

Mimar Korhan Gümüş, 2011’de düzenlenen ‘Yenikapı Transfer Noktası Ve Arkeo-Park Alanı Uluslararası Yarışması’nı hatırlatarak projelerde böyle bir dolgu alanı gözükmediğini, kazanan projelerin hiçbir şekilde değerlendirilmediğini hatırlattı. Gümüş, « Burada birçok kamu arazisi var, nasıl kullanılacağı hakkında hiçbir fikir yok. Bölge programlanmadan dolgu yapılıyor, ‘deniz nasıl olsa bedava’ diyerek hareket ediliyor, son derece plansız bir yaklaşım. Theodosius Surları’nın önünde böyle bir dolgu yapılması komik. Eğer yapılırsa burası UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’nden miras listesinden çıkartılacaktır »